Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşamak, çalışmak ve çocuklarına küresel bir eğitim/kariyer geleceği sunmak isteyen yatırımcılar için gündeme gelen en güçlü seçeneklerden biri EB-5 Göçmen Yatırımcı Programıdır.
EB-5 Programı Nedir?
EB-5 (Employment-Based Fifth Preference), ABD Kongresi tarafından 1990 yılında ülke ekonomisine yabancı sermaye çekmek ve istihdam yaratmak amacıyla oluşturulmuş bir istihdam tabanlı vize türüdür.
Diğer pek çok vize türünden farklı olarak EB-5, doğrudan Green Card (Kalıcı Oturum İzni) imkânı sunar. Başvuru sahibi, eşi ve 21 yaşını doldurmamış bekar çocukları aynı başvuru paketi kapsamına dâhil olarak ABD’de ikamet etme, çalışma ve eğitim alma hakkı kazanır.
Temel Şartlar ve Yatırım Tutarları
EB-5 vizesine hak kazanabilmek için ABD Vatandaşlık ve Göçmenlik Hizmetleri (USCIS) tarafından belirlenen ana kriterler şunlardır:
- Yatırım Tutarı:
- Hedeflenen İstihdam Alanları (TEA – Targeted Employment Area): Kırsal bölgeler veya işsizlik oranının yüksek olduğu alanlardaki projeler için minimum yatırım tutarı 800.000 USD‘dir.
- Standart Projeler (Non-TEA): Standart kentsel projeler için minimum yatırım tutarı 1.050.000 USD‘dir.
- İstihdam Yaratma Koşulu: Yapılan yatırımın, en az 10 adet tam zamanlı ve nitelikli ABD çalışanına istihdam sağlaması gerekir.
- Sermayenin Kaynağı (Source of Funds): Yatırılan sermayenin tamamen yasal yollardan elde edildiğinin (gayrimenkul satışı, şirket kâr payı, miras, birikim, vb.) eksiksiz ve şeffaf belgelerle kanıtlanması zorunludur.
- “At-Risk” (Risk Altında) Kuralı: Yatırılan sermayenin ticari anlamda bir risk taşıması gerekir. ABD yasalarına göre EB-5 yatırımcılarına “garantili geri ödeme” vaat edilemez; yatırım reel bir ticari faaliyete aktarılmalıdır.
Yatırım Modelleri: Doğrudan Yatırım mı, Bölgesel Merkez mi?
EB-5 sürecinde iki farklı yatırım modeli bulunur:
- Bölgesel Merkezler (Regional Centers): Yatırımcıların en çok tercih ettiği yöntemdir. USCIS onaylı bölgesel merkezler, büyük ölçekli gayrimenkul veya altyapı projelerini yönetir. Doğrudan çalışan istihdamının yanı sıra dolaylı (indirect) istihdam yaratımı da kabul edildiği için 10 kişilik istihdam şartını karşılamak yatırımcı açısından daha pratiktir.
- Doğrudan Yatırım (Direct Investment): Yatırımcının kendi işletmesini kurduğu veya mevcut bir işletmeye ortak olduğu modeldir. Burada 10 kişinin doğrudan bordrolu çalıştırılması gerekmektedir.
Adım Adım EB-5 Süreci
- Proje Seçimi ve Fon Aktarımı: Yatırımcı, kriterlerine uygun bir proje seçerek gerekli sermayeyi güvenli bir emanet hesabına (Escrow) veya proje hesabına aktarır.
- I-526E Başvurusu: Göçmenlik avukatı aracılığıyla yatırımın kaynağını ve projeyi içeren I-526E dilekçesi USCIS’e sunulur.
- Koşullu Green Card: I-526E onayı sonrası yatırımcı ve ailesi 2 yıl süreli Koşullu Green Card elde eder.
- I-829 Başvurusu ve Daimi Green Card: 2 yıllık sürenin tamamlanmasına yakın, istihdam şartının gerçekleştiği kanıtlanarak I-829 başvurusu yapılır ve koşulsuz (daimi) Green Card alınır.
Neden Takvim Önemli? (Yasal Süreç ve Hakların Korunması)
2022 yılında yürürlüğe giren EB-5 Reform and Integrity Act (RIA) ile programa önemli şeffaflık ve denetim kuralları getirildi.
- Grandfathering (Mevcut Hakların Korunması) Kuralı: Yasa kapsamında, 30 Eylül 2026 tarihine kadar I-526E başvurusunu gerçekleştiren yatırımcılar “Grandfathering” koruması altına girer. Bu kural, ileride Kongre’nin program sürelerinde veya yasalarında bir değişiklik yapması durumunda dahi mevcut başvuruların eski kurallar çerçevesinde kesintisiz işlenmeye devam etmesini sağlar.
- Bölgesel Merkez Programı Yasal Süresi: Mevcut Bölgesel Merkez program yetkisi Kongre tarafından 30 Eylül 2027 tarihine kadar uzatılmıştır.
Özet
EB-5; doğru finansal analiz, güçlü projeler ve deneyimli göçmenlik avukatlarıyla yürütüldüğünde ABD’de kalıcı oturum hakkı sağlamak adına son derece planlı ve sistemli bir yoldur. Ancak sermaye kaynağının belgelenmesi aylar sürebileceğinden, planlama yaparken başvuru hazırlık süreçlerinin zaman alacağı göz önünde bulundurulmalıdır.
Tartışmaya Katıl